Παλαιά σχολικά βιβλία
Προσεχείς Εκδηλώσεις

Δεν υπάρχουν προγραμματιζόμενες εκδηλώσεις.

Ο καιρός στα Βριλήσσια

Μετεωρολογικός σταθμός Βριλησσίων. Ιδιοκτησία Εκπαιδευτηρίων Καντά, σε συνεργασία με το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών

Ο ουρανός στα Βριλήσσια

Ο ουρανός στα Βριλήσσια

Ο ουρανός στα Βριλήσσια

Καθυστέρηση ή διαταραχή λόγου, προβλήματα μάθησης, διαταραχή ελλειμματικής προσοχής, άγχος, κατάθλιψη, προβλήματα συμπεριφοράς: «Αναπτυξιακά προβλήματα» κατά την ιατρική ορολογία. Ποια παιδιά ανήκουν στις ομάδες υψηλού κινδύνου και γιατί; Σε ποιες ηλικίες ανιχνεύονται; Συνδέονται με την κληρονομικότητα ή το περιβάλλον;

«Το 16% του σχολικού πληθυσμού αντιμετωπίζει μικρά ή μεγαλύτερα αναπτυξιακά και ψυχικά προβλήματα. Εάν δεν εντοπιστούν πριν από την ηλικία των 5 ετών, η πορεία τους είναι χρόνια». Παιδιά με τέτοια προβλήματα «που δεν έχουν βοηθηθεί έγκαιρα εμφανίζουν σχολική αποτυχία, έχουν συχνότερα προβλήματα προσαρμογής και συμπεριφοράς, αντιμετωπίζουν σε υψηλότερο ποσοστό ψυχικές διαταραχές». Για την «κρίσιμη περίοδο» της ανάπτυξης του εγκεφάλου μιλάμε με τον παιδοψυχίατρο Γιάννη Παπακωνσταντίνου, επιστημονικό διευθυντή στην Ερευνητική, Ειδική Διαγνωστική και Θεραπευτική Μονάδα «Σπύρος Δοξιάδης».

Οταν λέμε ότι ένα παιδί έχει αναπτυξιακά προβλήματα τι εννοούμε;

«Μερική καθυστέρηση ωρίμανσης των αναπτυξιακών ορόσημων (καθυστέρηση ή διαταραχή λόγου, ειδικά προβλήματα μάθησης, διαταραχή ελλειμματικής προσοχής). Συνολική καθυστέρηση όλων των αναπτυξιακών ορόσημων (π.χ. νοητική υστέρηση). Διαταραχή της επικοινωνίας (ποσοτική και ποιοτική) που επηρεάζει και τους υπόλοιπους τομείς της ανάπτυξης (π.χ. αυτισμός). Ψυχοσυναισθηματικές διαταραχές (άγχος, κατάθλιψη, διαταραχές ύπνου, προβλήματα συμπεριφοράς)».

Ποια είναι τα χαρακτηριστικά αυτών των προβλημάτων;

«Συνήθως, τα παιδιά με αναπτυξιακά προβλήματα αποτυγχάνουν να λειτουργήσουν επαρκώς στην κοινωνική τους ζωή, στη μαθησιακή τους εξέλιξη, στην ικανότητα να φροντίσουν τον εαυτό τους και παράλληλα υποφέρουν ψυχικά, δυσφορούν, παραπονούνται για σωματικά ενοχλήματα, έχουν δυσκολίες στις ζωτικές λειτουργίες (ύπνος, διατροφή, έλεγχος σφιγκτήρων), έχουν προβλήματα συμπεριφοράς (επιθετικότητα ή απομόνωση), υπερβολικούς φόβους και πολλές σκέψεις με αγχώδες περιεχόμενο».

Ποια είναι η πιο συχνή ηλικία εμφάνισης τέτοιων προβλημάτων;

«Τα παιδιά με αναπτυξιακά κινητικά προβλήματα και μέτριας ή σοβαρής νοητικής υστέρησης, μπορούν να εντοπιστούν ήδη από τη βρεφική ηλικία. Τα παιδιά με προβλήματα επικοινωνίας (αυτισμός) μετά το πρώτο έτος ζωής, ενώ εκείνα με ειδικά προβλήματα λόγου και ομιλίας, μετά την ηλικία των 18 – 20 μηνών. Οι ειδικές μαθησιακές δυσκολίες συνήθως εμφανίζονται μετά την ένταξη στο νηπιαγωγείο».

Τα παιδιά με ψυχικές διαταραχές;

«Σε όλες τις ηλικίες είναι πιθανή η εκδήλωσή τους αλλά δυστυχώς μόλις το 50% αυτών εντοπίζεται και αντιμετωπίζεται πριν από την ηλικία των 5 ετών, ενώ όσον αφορά τα παιδιά με αναπτυξιακά προβλήματα μόλις το 45 -55% ανιχνεύονται πριν την ένταξή τους στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση».

Ποιες ομάδες θεωρούνται υψηλού κινδύνου;

«Παιδιά με γνωστά οργανικά προβλήματα ήδη από τη γέννησή τους. Πρόωρα, λιποβαρή, με επιληπτικές κρίσεις, παιδιά που οι γονείς τους πάσχουν από ψυχική νόσο, ιδιαίτερα μητρική κατάθλιψη. Οταν υπάρχει ενδοοικογενειακή βία και κακοποίηση. Οταν υπάρχει αλκοολισμός και κατάχρηση ουσιών των γονέων. Ανήλικες μητέρες και μονογονεϊκές οικογένειες. Παιδιά μεταναστών που βιώνουν τον κοινωνικό αποκλεισμό και οικονομική δυσπραγία».

Αυτές οι διαταραχές πόσο επηρεάζουν την ομαλή ανάπτυξη;

«Η πρώιμη παιδική ηλικία 0-3 ετών, είναι καθοριστική για την υπόλοιπη εξέλιξη του παιδιού. Η διαπίστωση αυτή στηρίζεται τόσο σε μελέτες σε πειραματόζωα, όσο και σε κλινικές μελέτες στον πληθυσμό. Παιδιά με αναπτυξιακά προβλήματα που δεν έχουν βοηθηθεί έγκαιρα εμφανίζουν σχολική αποτυχία, έχουν συχνότερα προβλήματα προσαρμογής και συμπεριφοράς, αντιμετωπίζουν σε υψηλότερο ποσοστό ψυχικές διαταραχές».

Οι διαταραχές οφείλονται σε κληρονομικότητα ή εξωγενείς παράγοντες;

«Το στοίχημα της υγιούς ανάπτυξης κερδίζεται όταν όλοι οι παράγοντες συντελούν στη φυσιολογική ωρίμανση του εγκεφάλου. Στο παρελθόν υπήρχαν απλοϊκές απόψεις, με υπέρμαχους της μιας ή της άλλης θεωρίας. Σήμερα με τη βοήθεια των νευροεπιστημών γνωρίζουμε ότι στην πολύ μικρή ηλικία υπάρχει η λεγόμενη “εγκεφαλική πλαστικότητα”, δηλαδή τα κύτταρα του εγκεφάλου, ανάλογα με την ποιότητα και την ποσότητα των πληροφοριών (ερεθισμάτων από το περιβάλλον) θα ενισχύσουν τη θέση τους και θα συνδεθούν με άλλα, ή θα ατροφήσουν και θα εξαλειφθούν. Σήμερα γνωρίζουμε αποδεδειγμένα ότι το φυσιολογικό αυτό φαινόμενο δεν καθορίζεται τόσο από το κληρονομικό υλικό, αλλά από τις σταθερές και διαρκείς εμπειρίες του παιδιού».

Πόσο ευαίσθητος σε ερεθίσματα είναι ο εγκέφαλος των μικρών παιδιών;

«Ο εγκέφαλος κατά τη γέννηση είναι το πιο ανώριμο όργανο του σώματος. Μετά τον πρώτο χρόνο ζωής υπάρχει υπερπληθώρα νευρικών κυττάρων, όχι εξειδικευμένων και χωρίς σαφή αρχιτεκτονική δομή. Η πρώιμη εγκεφαλική πλαστικότητα είναι μια “χρυσή ευκαιρία” για κάθε παιδί ώστε ν’ αναπτυχθεί φυσιολογικά. Είναι όμως και η «αχίλλειος πτέρνα» της ανάπτυξης, διότι ο εγκέφαλος είναι ιδιαίτερα ευάλωτος σε παθολογικές συνθήκες και σε φτωχά ερεθίσματα από το περιβάλλον. Με αυτήν την έννοια η ανάπτυξη δεν είναι μόνο μια ευκαιρία, αλλά και μεγάλη ευθύνη για τους γονείς και τους ειδικούς».

Πώς αντιμετωπίζονται τα τραυματισμένα ψυχικά παιδιά;

«Πολλά εξαρτώνται από το αν θα εκμεταλλευτούμε “την κρίσιμη περίοδο” της εγκεφαλικής ανάπτυξης. Γνωρίζουμε ότι η πρώιμη παρέμβαση αλλάζει την πρόγνωση πολλών διαταραχών, ακόμη και οργανικής αιτιολογίας. Η πρώιμη θεραπευτική παρέμβαση όμως πρέπει να ακολουθεί εμπεριστατωμένες και αυστηρές προδιαγραφές».

Η πρώιμη διάγνωση έχει καθοριστική σημασία;

«Υπολογίζουμε ότι το 16% του σχολικού πληθυσμού αντιμετωπίζει μείζονα και ελάσσονα αναπτυξιακά και ψυχικά προβλήματα. Χωρίς την πρώιμη διάγνωσή τους (πριν την ηλικία των 5 ετών) η πορεία τους είναι χρόνια και προκαλεί ακαδημαϊκή αποτυχία, δευτερογενή προβλήματα στην εξέλιξη του ατόμου και σοβαρές δυσλειτουργίες στο οικογενειακό περιβάλλον».

Τι θα συστήνατε στον παιδίατρο;

«Ο παιδίατρος είναι ο βασικός κρίκος της αλυσίδας: αναπτυξιακή επαγρύπνηση, πρώιμη ανίχνευση. Χωρίς την ανίχνευση των προβλημάτων ανάπτυξης, που αφορά στον παιδίατρο και τον βρεφονηπιαγωγό, είναι αδύνατη η έγκαιρη διάγνωση και παρέμβαση. Είναι αναγκαίο να λαμβάνονται υπόψη οι ανησυχίες των γονέων και ν’ αξιολογούνται προσεκτικά τα παιδιά όχι μόνον σε επίπεδο σωματικής υγείας αλλά συμπεριφοράς και επικοινωνίας». *

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ παιδοψυχίατρος, επιστημονικός διευθυντής στη μονάδα «Σπύρος Δοξιάδης»

Της ΟΛΥΜΠΙΑΣ ΛΙΑΤΣΟΥ

ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ – 11/11/2008

Τα σχόλια είναι κλειστά.

embed_badge
Ecomobility
Ιστοσελίδα μαθητών Εκπ.Καντά
Βραβεία Ecomobility
2ο Βραβείο στο Ecomobility 2017
1ο Βραβείο στο Ecomobility 2016
banner
Εικονική περιήγηση
Οι παιδικοί μας σταθμοί
Συνήγορος του παιδιού
Συνήγορος του παιδιού
Σύνδ. Κοινωνικής Ευθύνης
Αναζήτηση
Αρχείο αναρτήσεων